Revista Punto

2018-09-26T10:15:06+00:00 Cultura, Historias, Música

Patti Smith, un canto salvaxe

Lisardo García
Lisardo García25 Setembro, 2018
Patti Smith, un canto salvaxe

A cita era no famoso teatro-cabaret “El Molino” no Paralelo da cidade de Barcelona. Quedara con Juan José Fernández, director de Producciones Editoriales, que naqueles momentos publicaba a revista STAR, para organizar a rodaxe dunha reportaxe dedicada ao comix e a prensa underground. Eu tiña 21 anos, acababa de rematar as miñas prácticas como bolseiro en TVE e ía facer a miña primeira reportaxe para a tele. Juan José chegou acompañado por tres personaxes claves na movida cultural catalá de finais dos 70, eran Pepe Ribas director da revista AJOBLANCO, Luis Vigil estudoso do comix e director de la revista Nueva Dimensión, e Gay Mercader, o principal promotor de música rock que había en España. Pactamos a rodaxe dun tema que naqueles momentos, ano 1976, devoraba a censura aínda ben latente no inicio do postfranquismo.

Cerramos o plan de produción do “Comix e a prensa underground en España” avanzada a noite entre copas no Zeleste e no Magic. Levado pola miña inconsciencia xuvenil reprochei a Gay Mercader a súa falta de colaboración con Televisión Española á hora de autorizar a gravación dos concertos que el organizaba coas primeiras figuras do rock e do punk mundial que empezaban a ter unha importante presenza en España despois da morte de Franco. Os seus prexuízos eran xustificados nun país no que política e culturalmente as sombras superaban ás luces e Televisión Española vivía en claroscuros. Mercader era a chave. En breve daría un concerto en Badalona Patti Smith. Abriume a porta, gravei parte do concerto e deume a posibilidade de acceder a Patti Smith e facer a miña primeira entrevista a unha estrela da música rock.

Pasaron xa 42 anos e sigo crendo que aquel concerto foi impactante. Patti Smith, acababa de publicar Horses e o repertorio sobre o escenario de Badalona baseouse nos temas deste disco xa histórico. Antes de chegar ao camerino abordeina cunha pregunta orixinal: “Patti, Que tal o concerto?”. A resposta si foi verdadeiramente orixinal: “Ah! Ok, moi ben, hoxe no escenario cheguei a ter once orgasmos”. Xa nas bambalinas do escenario, utilizado como set para a entrevista, Patti Smith, fraca e provocadora, presentouse como un clon de Keih Richards. Ante min estaba quizais a cantante máis interesante que apareceu desde Janis Joplin, unha superestrela do rock que por aquel entón tiña 29 años e que pretendía colocarse á altura dos que a inspiraran: Bob Dylan, Rolling Stones, Jim Morrison e, sobre todo, Lou Reed. Eu, que era un pardillo de 21 anos, oíra ou lera que a Patti lle marcara a lectura duns poemas de Rimbaud e deixei caer o nome do poeta francés mentres se fixaba o encadre de cámara e se axustaba o son, e Patti comentou: “Si, roubei un libro de poemas de Rimbaud nunha librería e desde entón converteuse nun heroe para min, desenvolvendo unha unión case mística cos seus poemas”. E a partir de aí iniciei a entrevista.

Que es, unha poeta ou unha cantante?

Considérome máis unha cantante. Pero en realidade é unha mestura das dúas cosas, porque eu non creo que o escribir sexa unha cousa para facer na casa, en silencio. Eu considéroo un acto verdadeiramente físico. Cando estou na casa escribindo vólvome tola. Móvome como un mono. Méxome encima. Córrome nos pantalóns escribindo. Métome moito no que fago. Para min o escribir é algo tan físico como actuar nun escenario.

Improvisas moito no escenario, non?

Si, incluso o meu disco Horses está moi improvisado. Cando actúo mesturo todas as cousas que me interesan nese momento. Nas miñas actuacións métome moita caña de música, pero coa poesía metida con forza dentro das cancións. A poesía non é unha arte para as tías brandas.

Como cambiou a túa vida trala publicación do teu disco Horses?

Un montón de xente púxose a mosconear ao meu arredor, querían que me convertese nunha reina dos coiros… desas tías duras vestidas de coiro, que fixera isto e aquilo. Todos tiñan ideas e ofrecíanme diñeiro. Pero eu no ía tiralo todo pola ventá nin por un millón de dólares. Nunca tiven diñeiro, pero sempre puiden conseguilo. Son unha ladroa bastante boa. Ou si estou moi afundida, sei como facer as rúas. Se quero facer que un tío pague cen dólares por min, consígoo. Así que non estaba disposta a venderme por un prato de lentellas. De modo que agardei, porque quería pensarmo, e ao fin crin que chegara o momento de facer algo, e xurdiu Horses.

Teste sentido discriminada ou oprimida no mundo do rock por ser muller?

O meu obxectivo é ir máis alá do meu sexo. Nunca penso no meu sexo. Cando estou no escenario non penso nin que sea un chico ni una chica. Sempre quixen ser un chico para poder tocar a guitarra. Quero dicir, tocar a guitarra solista. Pero as miñas mans son pequenas porque son unha chica, sabes?, pero se tivera as mans grandes e fora un chico, xa verías o que faría! Só querería chegar a ser o mellor intérprete de guitarra do mundo. Supoño que sempre quixen ser un home e que teño a sensibilidade de un. Pero son unha muller e teño que usar o que posúo. De modo que teño que comportarme coma se fose unha sedutora, como unha muller do mundo do espectáculo. Porque si es unha boa musa, unha sedutora realmente boa, podes sacarlle o mellor aos teus guitarristas. Por exemplo hoxe no concerto de Badalona tiven un par de orgasmos con cada un dos guitarristas do meu grupo.

Considéraste unha muller “liberada”?

Cando saíu o de womens lib eu vivía nas nubes. Dicíame: que é isto? Pero se as mulleres non estamos oprimidas! Supoño que si o estamos, non o sei. Pero nunca me sentín oprimida, e iso marabillábame. A veces parecíame que os meus pés non pisaban a terra. Sentíame desgraciada, pero nunca oprimida. Síntome como unha muller feita para crear. E non quero nenos. Tiven un e deino en adopción. Non o lamento. Cumprín cos deberes físicos como muller e sei o que se sente. Sei o que é ter un fillo. Pero teño un inmenso desexo de crear, a pesar de que non quero ter fillos, un desexo como o que ten toda muller. Amo os meu poemas e amo as miñas cancións coma se fosen os meus fillos. Son os meus fillos.

Entón, identifícaste coas mulleres?

Cando actúo non penso niso, o meu sexo estalla, o meu xénero desaparece. Cando creo que me sinto máis como Cristo, Satanás, un marciano ou un negro… macho ou femia? Non o sei. Nin sequera o sei cando fago o amor. A veces son un home, a veces son Jeanne Moreau… Non sei, creo que me gusta ser máis unha muller ca un home, porque creo que os cerebros das mulleres teñen máis capacidade de afundirse no espazo ca os dos homes. Por exemplo, podemos soportar o dano máis ca eles. Como cando se ten un fillo… É como ter unha dor que vai máis alá de calquera cousa que xamais se me ocorrera. E cando entrei tan dentro no reino da dor sentín como si estivera descendendo polas espirais do meu cerebro. E creo que os homes non están feitos para iso. Non están feitos para soportar tanta dor como as mulleres… Ademais as mulleres temos, ou polo menos eu téñoos, uns poderes de masturbación ilimitados. Podo masturbarme toda a noite. E, despois das primeiras veces, que o fago por pracer, logo métome no reino das ilusións. Comezo a ver astronaves estrañas aterrando nas montañas dos aztecas, ese tipo de cousas das que fala William Burroughs. Vexo cousas raras. Vexo templos, templos subterráneos, coas portas que se abren, porta que se abre tras porta que se abre, e vese ao Faraón… O Faraón envolto nas súas vendaxes de ouro. Así é como escribín boa parte da miña poesía. Son cousas que vexo cando me masturbo.

Que cres que significa todo isto? É a reencarnación?

Non teño tempo para vivir as vidas pasadas e preguntarme si todo isto é verdade. Creo que é como unha especie de consciencia colectiva. A veces, sinto como si me pelasen capa tras capa de xelatina das miñas pupilas, e ao fin puidera ver a realidade. E isto pasa cando actúo, e é polo que me gusta cantar. Para min, o actuar é como unha longa masturbación. Como facelo unha, outra, outra e outra vez, ata un clímax final. Querería que a xente voase. Querería foder cos seus cerebros.

Está isto relacionado con algún tipo de crenza túa, mística ou relixiosa?

Todas estas relixións organizadas vólvenme tola. Estamos separados os uns dos outros por dogmas. Iso é o que quero dicir realmente en “Gloria”, cando digo que “as palabras son simples normas e regras”. Non quero ter nada que ver en iso. A idea de comunicarme con alguén que che manipule a mente, non a acepto.

E o rock, que é para ti o rock?

O rock é todo. A redención dun novo estilo. Nin Deus, nin a relixión, nin sequera a arte encheron os meus desexos espirituais ou sexuais como o fixo o rock. O corazón + a cabeza +a alma + o cu = ao rock-and-roll. Nos concertos sinto a Deus, a Venus e á morte en min, e saio diso libre, nova. É un bo momento para min, porque o rock necesita que se lle dea un sopro de vida. E unha muller pode facelo: Rimbaud di que cando as mulleres se liberan da súa servidume, converteranse nas poetas que crearán as novas músicas e os novos ruídos. E cando eu toco a miña guitarra, toco co meu corazón e a miña forza vital. Non son notas nin melodías, pois eu non sei facer esas cousas. Non son música. Quizais sexa o anxo da garda do ruído, da luxuria, da angustia, do medo, da frustración, do poder, do desexo…

Isto é parte da miña primeira entrevista. Agora, ao reencontrarme con ela, resúltame incluso máis impactante que aquel concerto de Badalona en 1976. Grazas Gay. Grazas Patti.

Compartir artigo